φώνημα

Ορισμοί

στοιχειώδης οντότητα του προφορικού λόγου που παρέχει διακριτική / διαφοροποιητική λειτουργία στο φωνητικό επίπεδο και στο γλωσσικό νόημα

Ισοδύναμα

Παραδείγματα

“Στα ελληνικά, οι φθόγγοι [p], [t] διαφοροποιούν τη σημασία, όπως «πόνος» [ˈponos] «τόνος» [ˈtonos], έχουν φωνηματική αξία, είναι φωνήματα. Λέμε ότι οι λέξεις «πόνος» και «τόνος» αποτελούν ένα ελάχιστο ζεύγος.”

“Σε βόρεια ιδιώματα, όπως στη Θεσσαλονίκη, ακούμε το [ɫ] αλλόφωνο του [l] όταν ακολουθεί [a, o ή u] όπως «χαλαρά» [xaɫaˈɾa]. Αλλά το [ɫ] δεν είναι φώνημα γιατί δε διαφοροποιεί τη σημασία με την κοινή προφορά [xalaˈɾa]. Δεν μεταβάλλει το νόημα. Σε άλλες γλώσσες, όπως τα αραβικά, τα δύο αυτά είναι διαφορετικά φωνήματα.”

“Το φώνημα /x/ της νεοελληνικής έχει τη μορφή φθόγγου [x] όπως στο «χώνει» [ˈxoni] κι έχει αλλόφωνο το [ç] όπως στο «χιόνι» [ˈçoni]. To [ç] όμως, δεν είναι φώνημα επειδή διαφοροποιεί τη σημασία μόνο υπό προϋποθέσεις (όταν ακολουθεί [i] ή [e]).”

Επίπεδο CEFR